Co to jest licencja open source i free software?

Ostatnio zauważyłem, że wieli ludzi nie potrafi rozgraniczyć  różnic pomiędzy  licencjami open source i free software, które najczęściej stosowane są w darmowym oprogramowaniu. Mimo że oby dwie licencje są do siebie podobne, to ich postanowienia mogą mieć duże znaczenie przy dalszym użytkowaniu.

Jednak należałoby w tym momencie określić co to jest „oprogramowanie open source”, którego wymienna nazwa to „otwarte oprogramowanie”, które jest składową wolnego i otwartego oprogramowania (z angielskiego: Free/Libre Open Source Software, zwane w skrócie FLOSS). Wspólną cechą wolnego oraz otwartego oprogramowania jest dostęp do kodu źródłowego dla licencjobiorcy, forma jest
w tym wypadku dowolna – udostępnienie na nośniku wraz z oprogramowaniem lub dostęp przez Internet. Kolejną cechą wspólną tych modeli licencjonowania oprogramowania jest fakt że programy komputerowe są chronione prawnie jako utwory i zgodnie z prawami autorskimi, twórca a zatem posiadacz praw autorskich, może zadecydować w jaki sposób będzie udostępniany innym podmiotom trzecim. Mimo swoich podobieństw, obydwa ruchy promujące określone oprogramowanie nie są takie same i ze względu na różne zawiłości licencyjne każdego z ruchów, nie każda licencja typu free software jest również licencją typu open source.

Zgłębiając temat open source oraz  free software tworzących ruch FLOSS, należy przedstawić przede wszystkim główne założenia poszczególnych założeń licencyjnych. W pierwszej kolejności należałoby objaśnić znaczenie pojęcia free software, które w języku polskim znaczyć może  darmowe oprogramowanie, jednak jego prawdziwe znaczenie to wolne oprogramowanie. Słynnym cytatem są słowa założyciela ruchu GNU, R. Stallmana, który stwierdził “free as in free speech, not as in free beer”, co w przekładzie na język polski oznacza: „wolne jak wolność słowa a nie darmowe piwo”.  W rozumieniu free software, użytkownikowi w ramach licencji przyznawane są następujące uprawnienia:

  • Możliwość użytkowania oprogramowania w dowolnym celu.
  • Możliwość swobody w kopiowaniu programu na dowolny nośnik bez jakichkolwiek limitów.
  • Prawo do analiz oraz wdrażania modyfikacji oprogra­mowania, posiadając przy tym swobodny dostęp do kodu źródło­wego.
  • Prawo swobody rozpowszechniania niezmodyfikowanej lub wcześniej zmodyfikowanej wersji oprogramowania.

Niespełnienie chociażby jednego z powyższych punktów dyskwalifikuje oprogramowanie i nie może być mowy o wolnym oprogramowaniu. Licencja open source jest natomiast bardziej złożona , ale bardzo podobna do tej znanej z licencji free software co może być powodem wielu niejasności, a  cechują ją następujące prawa :

  • Brak restrykcji w rozpowszechnianiu, oprogramowanie może być udostępniane lub sprzedawane.
  • Kod źródłowy jest dołączony do oprogramowania lub jest udostępniony do pobrania.
  • Brak restrykcji w rozpowszechnianiu modyfikacji oprogramowania.
  • Jednolitość autorskiego kodu źródłowego – licencja oprogramowania może wymagać aby wszelkie modyfikacje kodu źródłowego były rozpowszechniane w formie poprawek do kodu źródłowego a nie jako nowego oprogramowania.
  • Brak dyskryminacji grup lub pojedynczych osób, żadne z nich nie może być wykluczone z założeń licencji open source.
  • Brak dyskryminacji zastosowania oprogramowania, co w praktyce oznacza brak przeciwskazań do zastosowań komercyjnych.
  • Postanowienia licencyjne są równe dla wszystkich odbiorców oprogramowania, nie można tworzyć różnych licencji dla poszczególnych grup lub osób.
  • Licencja nie może być specyficzna dla części oprogramowania tylko jednolita dla całej dystrybucji.
  • Postanowienia licencyjne oprogramowania nie mogą w żaden sposób wpływać na inne rozpowszechniane oprogramowanie, aby posiadało licencję open source.
  • Licencja cechuje się techniczną neutralnością.

W przeciwieństwie do free software, cechującego się dużą liberalizacją użytkowania oprogramowania, licencja open source mimo kilku dodatkowych punktów, zezwala na zamianę niektórych ze swoich założeń, a prezentowane powyżej postanowienia otwartego oprogramowania stanowią jedynie najczystszą jego formę.  Na ryku istnieje cała rzesza oprogramowania open source z odmiennymi wersjami powyższej licencji.

Zastosowane wybranych cech głównych dla obu licencji, pozwala wywnioskować że oprogramowanie otwarte, jak również wolne oprogramowanie,
z powodzeniem można zaimplementować w projektach komercyjnych, np. w pracy biurowej, używając jako narzędzia pracy pakiet biurowy. Jednakże należy zwrócić uwagę na pewne aspekty, w pierwszej kolejności na wcześniej wspomniane wykorzystanie w celach komercyjnych. Jest ono możliwe, jeśli jest traktowane jako narzędzie do wykonania pracy. Ten stan rzeczy jest obecnie uznawany przez polskie urzędy skarbowe. Kluczowa jest jednak treść licencji wykorzystanego oprogramowania FLOSS jako elementu większego projektu, bowiem licencja może wpływać na późniejszą dystrybucję produktu końcowego i w efekcie oprogramo­wanie, które w zamyśle programistów miało być oprogramowaniem zamkniętym, przez specyfikę wykorzystanego oprogramowania open source, nie zezwala na użycie innej licencji niż wskazana w postanowieniach licencyjnych użytego oprogramowania.

Bibliografia:

  1. Free Software Foundation Inc., „GNU Projekt,” 29 Lipiec 2007. [Online]. Available: http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html.
  2. M. Rzeszutek, „rzeszutek.net,” [Online]. Available: http://rzeszutek.net/?action=article&id=7.
  3. R. Malujda, „My w mediach – RSI Branża Informatyczna,” 2011. [Online]. Available: http://www.it.rsi.org.pl/index.php/pl/Napisali-o-nas-75.html.

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.